— बिमल सर्राफ
रक्सौल, पूर्वी चम्पारण
मानिसको सबैभन्दा ठूलो गुण उसले कहिल्यै गल्ती नगर्नु होइन, बरु आफ्ना गल्तीहरू स्वीकार गर्नु, तिनबाट शिक्षा लिनु र निरन्तर आफूलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयास गर्नु हो। आज अधिकांश मानिसहरू आफ्ना असफलताको कारण परिस्थिति, भाग्य वा अरू व्यक्तिलाई ठान्छन्, तर वास्तविकता के हो भने हाम्रो धेरै समस्याको मूल कारण हाम्रो आफ्नै कमजोरी, त्रुटि र गलत निर्णयहरू नै हुन्।
उक्त विचार लायन्स क्लब इन्टरनेसनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोनल चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन एवं भारत विकास परिषद्, रक्सौलका सेवा संयोजक तथा समाजसेवी बिमल सर्राफ ले सञ्चारकर्मीहरूसँग साझा गरेका हुन्।
यदि हामीले आफ्नो जीवनको निष्पक्ष रूपमा आत्मविश्लेषण गर्यौं भने थाहा हुन्छ कि हाम्रो प्रगतिमा सबैभन्दा ठूलो बाधा बाह्य परिस्थिति होइन, बरु हाम्रो अहंकार, आलस्य, क्रोध, असंयम, नकारात्मक सोच, अनुशासनहीनता तथा आत्ममन्थनको अभाव हो। जसले आफ्ना कमजोरीहरू पहिचान गर्ने साहस गर्छ, उसले आधा यात्रा त्यहीँबाट जितिसकेको हुन्छ।
आत्मविश्लेषण एउटा यस्तो ऐना हो, जसले हामीलाई हाम्रो वास्तविक स्वरूप देखाउँछ। यो अनुहारको होइन, चरित्रको ऐना हो। यसमा हामी आफ्ना विचार, व्यवहार, वाणी र कर्मको निष्पक्ष मूल्याङ्कन गर्छौं। यदि हामीले प्रत्येक दिन केही समय आफ्नै लागि छुट्याएर आज के राम्रो गर्यौं, कहाँ गल्ती भयो र भोलि आफूलाई कसरी अझ सुधार्न सकिन्छ भन्ने विषयमा चिन्तन गर्यौं भने हाम्रो व्यक्तित्व बिस्तारै परिष्कृत हुँदै जान्छ।
अरूको आलोचना गर्नु निकै सजिलो हुन्छ, तर आफ्नै समीक्षा गर्नु कठिन हुन्छ। जसले आफ्ना कमजोरी र गल्तीहरू स्वीकार गरी तिनलाई सुधार्ने प्रयास गर्छ, उसैले जीवनमा स्थायी सफलता, सम्मान र आत्मसन्तुष्टि प्राप्त गर्छ। आत्मसुधारको यात्रा कहिल्यै समाप्त हुँदैन; यो जीवनभर चलिरहने साधना हो।
कमजोरीहरूको समाधान केवल तिनलाई पहिचान गरेर मात्र सम्भव हुँदैन, त्यसका लागि दृढ सङ्कल्प र निरन्तर प्रयास आवश्यक हुन्छ। यदि क्रोध कमजोरी हो भने धैर्यको अभ्यास गरौं। यदि आलस्य बाधा हो भने समयको सदुपयोग गर्न सिकौं। यदि अहंकार समस्या हो भने विनम्रता अपनाऔं। यदि नकारात्मक सोचले सताइरहेको छ भने सकारात्मक विचार, असल साहित्य र उत्तम सङ्गतिको चयन गरौं। हरेक कमजोरीको समाधान हाम्रो आफ्नै अन्तरमनभित्र लुकेको हुन्छ; आवश्यक केवल त्यसलाई खोजेर व्यवहारमा उतार्नु हो।
आजको युग तीव्र प्रतिस्पर्धाको युग हो। प्रत्येक व्यक्ति अरूभन्दा अगाडि बढ्न चाहन्छ, तर वास्तविक प्रतिस्पर्धा अरूसँग होइन, आफ्नै हिजोसँग हुनुपर्छ। यदि हामी प्रत्येक दिन आफूलाई हिजोभन्दा राम्रो बनाउन सफल भयौं भने सफलता स्वतः हाम्रो पछिपछि आउनेछ। जीवनको सबैभन्दा ठूलो विजय भनेको आफ्नै कमजोरीमाथि विजय प्राप्त गर्नु हो।
महापुरुषहरूले पनि यही सन्देश दिएका छन् कि आत्मज्ञान र आत्मसुधार नै जीवनको वास्तविक उन्नतिको मार्ग हो। संसारलाई परिवर्तन गर्नुभन्दा पहिले आफूलाई परिवर्तन गर्न आवश्यक छ। जब व्यक्ति आफैंमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउँछ, तब परिवार, समाज र राष्ट्र पनि सकारात्मक परिवर्तनतर्फ अग्रसर हुन्छ।
आउनुहोस्, आज हामी सबैले यो सङ्कल्प गरौं कि अरूका कमजोरी खोजेर समय खेर फाल्ने छैनौं। बरु आफ्नै अन्तरमनमा हेर्नेछौं, आफ्ना कमजोरीहरू पहिचान गर्नेछौं, तिनको साहसपूर्वक सामना गर्नेछौं र तिनलाई हटाउन निरन्तर प्रयासरत रहनेछौं। किनकि जसले आफूलाई जित्न सक्छ, उसैले जीवनका हरेक चुनौतीमाथि विजय प्राप्त गर्न सक्छ।
आत्ममन्थन नै आत्मविकासको मार्ग हो, र आत्मविकास नै सफल, सार्थक तथा उत्कृष्ट जीवनको वास्तविक पहिचान हो।
