बिरगंजस्थित गौतम माध्यमिक विद्यालयका कक्षा ५ का विद्यार्थीहरूले आज आयोजित रमाइलो फिल्ड अवलोकन कार्यक्रममा प्रकृतिसँग प्रत्यक्ष अन्तरक्रिया गर्दै पातको शिरा संरचना (leaf venation), जराका प्रकार, र बोटको वर्ग मोनोकोट तथा डाइकोट पहिचान गर्ने व्यावहारिक सिकाइ गरे। शिक्षकहरूका अनुसार यस किसिमको हस्तअनुभव-आधारित सिकाइले बालबालिकामा वैज्ञानिक जिज्ञासा र अनुसन्धान प्रवृत्ति थप सुदृढ बनाएको छ।
विद्यार्थीहरूलाई विद्यालय भित्रै रहेको हरियाली क्षेत्रमा समूहगत रूपमा लैइयो। प्रत्येक समूहलाई अवलोकन पाना (Observation Sheet) वितरण गरी पातको आकार, शिरा ढाँचा, जराको स्वरूप, फूल वा बीजको आधारमा वर्गीकरण गर्ने जिम्मेवारी दिइयो। केही समूहले पातलाई कागजमाथि राखी रबिङ गरेर शिरा स्पष्ट देखे भने अन्यले माटो खनेर ट्यापरुट र रेसाहा (fibrous) जरा तुलना गरे।
सिकाइको क्रममा विद्यार्थीहरूले “समानान्तर शिरा भएको पात मोनोकोट हो कि?” जस्ता प्रश्नहरू उठाएर छलफल गरे। यसले कक्षामा पढेको सिद्धान्तलाई प्रत्यक्ष अवलोकनबाट पुष्टि गर्ने अवसर दिएको सहभागीहरूले बताए।
कार्यक्रमका समन्वयक शिक्षकले भने, “यस प्रकारको फिल्ड अध्ययनले बालबालिकामा अवलोकन क्षमता, तथ्य सङ्कलन, र प्रतिवेदन लेखन कौशल विकासमा ठूलो भूमिका खेल्छ।” विद्यालय प्रशासनका अनुसार यस्ता गतिविधिलाई नियमित बनाउँदै, भविष्यमा माटो परीक्षण, आर्द्रता अध्ययन र स्थानीय वनस्पतिको डिजिटल ‘ग्रीन म्याप’ तयार गर्ने योजना पनि बनाइएको छ।
