हरेक वर्ष अगस्ट १२ तारिख विश्वभर विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस मनाउने गरिन्छ। संयुक्त राष्ट्रसंघले हरेक वर्ष फरक विषयवस्तु र नारामार्फत युवाका सवाल, सम्भावना र भूमिकालाई विश्वव्यापी बहसको केन्द्रमा ल्याउने गरेको छ। सन् २०२६ को अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको नारा “Different Context, Common Aspirations” अर्थात् “फरक परिवेश, साझा आकांक्षाहरू” रहेको छ।

हरेक समाज आफ्नै संस्कृति, परम्परा, भूगोल र इतिहासले निर्माण भएको हुन्छ। समुदायहरू भाषा, धर्म, जातीयता, आर्थिक अवस्था र जीवनशैलीका आधारमा फरक हुन सक्छन्। तर यी सबै भिन्नताभन्दा गहिरो तहमा एउटा साझा मानवीय आकांक्षा लुकेको हुन्छ—सम्मानजनक जीवन, समान अवसर, शान्ति, शिक्षा, स्वास्थ्य र आफ्ना साथै भावी पुस्ताका लागि उज्ज्वल भविष्य।

एक स्वयंसेवकका रूपमा विभिन्न क्षेत्र र विविध पृष्ठभूमिका मानिसहरूसँग नजिकबाट काम गर्ने अवसर पाएको छु। चाहे व्यस्त सहर होस्, दुर्गम गाउँ, सीमावर्ती समुदाय, सरसफाइ अभियान, प्राथमिक उपचार, असहायलाई खाना वितरण, जाडोमा सडकमा जीवन बिताइरहेका वृद्ध तथा असहायलाई कपडा र कम्बल वितरण वा रगतको आवश्यकता परेका बिरामीलाई सहयोग गर्ने कार्य होस्—मैले अनुभव गरेको कुरा एउटै छ, चुनौतीहरू फरक भए पनि मानिसहरूको सपना र आशा अत्यन्त समान छन्।

हरेक अभिभावक आफ्ना छोराछोरीले गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्त गरून् भन्ने चाहन्छन्। हरेक युवा अर्थपूर्ण अवसरको खोजीमा छन्। हरेक परिवार सुरक्षा, गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा र आर्थिक स्थायित्वको आकांक्षा राख्छ। यिनै साझा आकांक्षाहरूले हामीलाई हाम्रा भिन्नताभन्दा धेरै बलियो रूपमा एकताबद्ध बनाउँछन्।

“फरक परिवेश, साझा आकांक्षाहरू” भन्ने विषयले विविधतालाई अवरोधका रूपमा होइन, शक्तिको स्रोतका रूपमा हेर्न प्रेरित गर्छ। फरक दृष्टिकोणहरूले नवप्रवर्तन, सहानुभूति र दृढता विकास गर्छन्। जब विभिन्न समुदायले एकअर्काको सम्मान गर्दै सहकार्य गर्छन्, तब उनीहरूले समावेशी र दिगो समाधानहरू सिर्जना गर्न सक्छन्।

नेपाल सांस्कृतिक तथा भौगोलिक विविधताले सम्पन्न देश हो। हिमालदेखि तराईसम्म प्रत्येक क्षेत्रको आफ्नै विशिष्ट संस्कृति, परम्परा र जीवनशैली छ। तर हाम्रो साझा सपना एउटै छ—समृद्ध, समावेशी र शान्त नेपाल, जहाँ प्रत्येक नागरिकले आफ्नो क्षमता विकास गर्ने समान अवसर प्राप्त गरोस्। यस लक्ष्यलाई प्राप्त गर्न नागरिक, सरकारी निकाय, नागरिक समाज, युवा समूह तथा निजी क्षेत्रबीचको सहकार्य अपरिहार्य छ।

समाजसेवाको यात्रामा मैले युवा सशक्तीकरण, सामुदायिक विकास, शिक्षा, मानवीय सेवा तथा सामाजिक सचेतनाका क्षेत्रमा आफूलाई समर्पित गर्दै आएको छु। राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूबाट प्राप्त सम्मानहरू मेरो अन्तिम गन्तव्य कहिल्यै बनेनन्। बरु ती सम्मानले समुदायको अझ समर्पित, जिम्मेवार र प्रभावकारी सेवा गर्ने प्रेरणा दिएका छन्। समाजसेवामा वास्तविक सफलता पुरस्कार र सम्मानले होइन, मानिसहरूको जीवनमा ल्याउन सकिएको सकारात्मक तथा दीर्घकालीन परिवर्तनले मापन हुन्छ।

युवामा लगानी, भविष्यमा लगानी

हाम्रो भविष्य निर्माणमा युवाहरूको भूमिका विशेष रूपमा महत्वपूर्ण छ। युवासँग जटिल सामाजिक चुनौतीहरूको समाधान खोज्ने सिर्जनशीलता, ऊर्जा र दृढ संकल्प हुन्छ। शिक्षा, नेतृत्व, स्वयंसेवा र नवप्रवर्तनमा लगानी गरेर हामी युवालाई सकारात्मक परिवर्तनका संवाहक बनाउन सक्छौँ। आफ्ना युवामा लगानी गर्ने समाजले वास्तवमा आफ्नै भविष्यमा लगानी गरिरहेको हुन्छ।

त्यसैगरी, सामाजिक विकास कुनै एक व्यक्ति वा संस्थाको प्रयासबाट मात्र सम्भव हुँदैन। यसका लागि विश्वास, उत्तरदायित्व र साझा जिम्मेवारीमा आधारित साझेदारी आवश्यक हुन्छ। सरकारले नीति निर्माण गर्छ, संस्थाहरूले कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्छन्, समुदायले स्थानीय ज्ञान प्रदान गर्छन् र नागरिकले सक्रिय सहभागितामार्फत सशक्त समाज निर्माणमा योगदान पुर्‍याउँछन्। यिनै सामूहिक प्रयासबाट मात्र अर्थपूर्ण र दिगो विकास सम्भव हुन्छ।

करुणा र मानवता नै समृद्ध समाजको आधार

विकासको अर्को महत्वपूर्ण आधार करुणा हो। पूर्वाधार निर्माण र आर्थिक वृद्धिभन्दा पर पनि समाज त्यतिबेला समृद्ध हुन्छ, जब मानिसहरूले एकअर्काप्रति माया, सम्मान र सहयोगको भावना राख्छन्। दयालु व्यवहार, स्वयंसेवा र सामुदायिक सहभागिताले सामाजिक एकता र सहनशीलतालाई बलियो बनाउँछन्। विशेषगरी संकटका समयमा यिनै मानवीय मूल्यहरूले हाम्रो वास्तविक शक्ति उजागर गर्छन्।

आज विश्व जलवायु परिवर्तन, असमानता, सार्वजनिक स्वास्थ्यका चुनौती तथा तीव्र प्राविधिक परिवर्तनजस्ता अनेकौँ समस्याको सामना गरिरहेको छ। यी समस्याले विभिन्न समुदायलाई फरक–फरक रूपमा असर गरे पनि समाधानका लागि सामूहिक प्रयास अपरिहार्य छ। विविधताको सम्मान गर्दै साझा लक्ष्यतर्फ अघि बढ्दा मात्र हामी न्यायपूर्ण, समावेशी र दिगो समाधान निर्माण गर्न सक्छौँ।

सीमाभन्दा परको साझा सन्देश

“फरक परिवेश, साझा आकांक्षाहरू” केवल एउटा दिवसको नारा होइन, सीमाभन्दा परको सार्वभौमिक सन्देश हो। यसले हामीलाई सम्झाउँछ—हाम्रो पहिचान र परिस्थिति फरक भए पनि शान्ति, न्याय, समानता र मानवीय गरिमाप्रतिको हाम्रो आकांक्षा समान छ।

जब हामी आफ्ना साझा सपना र आकांक्षालाई पहिचान गर्छौँ, तब कसैलाई पनि पछाडि नछोड्ने समावेशी समाज निर्माण गर्ने हाम्रो क्षमता अझ सुदृढ हुन्छ। विविधता हाम्रो कमजोरी होइन, हाम्रो शक्ति हो। फरक अनुभव र दृष्टिकोणलाई सम्मान गर्दै अघि बढ्न सके समाज अझ सिर्जनशील, सहिष्णु र बलियो बन्न सक्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवसको यस अवसरमा हामी सबैले विविधतालाई सम्मानपूर्वक आत्मसात् गरौँ, उद्देश्यका साथ सहकार्य गरौँ र सेवा, इमानदारी तथा करुणामार्फत भावी पुस्तालाई प्रेरणा दिऔँ।

हाम्रो परिवेश फरक हुन सक्छ, तर सबैका लागि अझ राम्रो संसार निर्माण गर्ने हाम्रो आकांक्षा सधैँ एउटै रहनेछ।